مؤلف : در اين معنا چند روايت آمده است . در كافى به سند خود از حلبى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت : من از آن حضرت پرسيدم آن مسجدى كه بر اساس تقوى بنا نهاده شده كدام مسجد بود ، حضرت فرمود : مسجد قبا بود « 1 » . مؤلف : اين روايت را عياشى « 2 » در تفسير خود آورده ، و نيز در كافى به سند خود از معاوية بن عمار از امام صادق ( ع ) در اين معنا روايتى آمده است « 3 » . و در الدر المنثور به چند طريق از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه فرموده « مقصود از آن مسجد اين مسجد من است » « 4 » و ليكن اين حرف مخالف با ظاهر آيه و مخصوصا با جمله * ( « فِيه رِجالٌ . . . » ) * است ، براى اينكه گفتار در اين آيه در مقايسه ميان دو مسجد قبا و ضرار ، و قياس ميان اهالى آن دو است ، وقتى زمينه كلام اين باشد ، آيه چه ربطى مىتواند با مسجد الرسول داشته باشد . و در تفسير عياشى از حلبى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت : من از قول خداى تعالى كه فرموده : * ( « فِيه رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا » ) * پرسش نمودم كه آنها چه كسانى هستند ؟ فرمود كسانيند كه با آب استنجاء مىكنند ، آن گاه فرمود : اين آيه در باره اهل قبا نازل شده است « 5 » . و در مجمع البيان در تفسير آيه مورد بحث گفته است : دوست مىدارند كه مخرج بول و غائط خود را با آب شستشو كنند ، و اين معنا از دو سيد بزرگوار امام باقر و امام صادق ( ع ) روايت شده . و از رسول خدا ( ص ) روايت شده كه آن حضرت از مردم محله قبا پرسيدند مگر شما در طهارت خود چه مىكنيد كه خداى تعالى طهارت شما را ستوده ؟ گفتند : ما اثر غائط را با آب شستشو مىدهيم . فرمود : خداوند در باره شما فرموده : * ( « وَاللَّه يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ » ) * « 6 » . و نيز در مجمع البيان در باره قرائت جمله * ( « إِلَّا أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ » ) * گفته است : يعقوب و سهل « الى أن » قرائت كرده‌اند كه در اين صورت « الى » را حرف جر دانسته‌اند ، و اين قرائت حسن ، قتاده ، جحدرى و جماعتى ديگر است ، و برقى اين قرائت را از امام صادق ( ع ) روايت كرده است « 7 » .

--> ( 1 ) فروع كافى ج 3 ص 296 ح 2 ( 2 ) تفسير عياشى ج 2 ص 111 ح 135 ( 3 ) فروع كافى ج 4 ص 560 ح 1 ( 4 ) الدر المنثور ج 3 ص 277 ( 5 ) تفسير عياشى ج 2 ص 112 ح 137 ( 6 ) مجمع البيان ج 5 ص 73 ( 7 ) مجمع البيان ج 5 ص 70